Towarzystwo Naukowe w Toruniu

Mieszczanie pod bronią

"Mieszczanie pod bronią". Militarny wymiar funkcjonowania miasta zachodnioeuropejskiego w strefie bałtyckiej w późnym średniowieczu

Podstawowym celem realizowanego od końca 2012 r. projektu badawczego jest analiza zjawiska aktywności militarnej miast południowego i wschodniego pobrzeża Morza Bałtyckiego w późnym średniowieczu i u progu epoki wczesnonowożytnej (XIII–XV/XVI w.). Chodzi w pierwszym rzędzie o próbę zdefiniowania i możliwie pełnego opisania tego fenomenu we wspomnianym regionie w ciągu około trzech stuleci. Postępowanie badawcze opiera się na studium przypadku i analizie komparatystycznej. W centrum uwagi stoi kilka wybranych ośrodków miejskich o zróżnicowanych cechach (Główne Miasto Gdańsk, Lubeka, Stare Miasto Elbląg, Rewal, Kilonia, Stralsund). Wiodące pozostaje pytanie, w jakim stopniu działalność militarna miast i ich mieszkańców stanowiła element ówczesnego życia miejskiego i miejskiego krajobrazu południowego Bałtyku. Jego znaczenie jest o tyle istotne, o ile miasto typu zachodnioeuropejskiego kojarzone jest przede wszystkim z handlem i różnego rodzaju działalnością gospodarczą, w niewielkiej zaś mierze z działalnością militarną. Z przyjętego kwestionariusza wynika próba zbadania uwarunkowań społecznych, ekonomicznych, władczych i mentalnych determinantów aktywności militarnej gmin miejskich i poszczególnych mieszkańców z nastawieniem na uchwycenie również ich czasowego wymiaru. Obok tego istotne jest również określenie stopnia oddziaływania na analizowany fenomen związków między miastami a krajowym otoczeniem oraz władzą terytorialną. W rezultacie możliwa stanie się możliwa próba określenia znaczenia militarnego wymiaru życia miejskiego, tak w przestrzeni funkcjonowania gminy miejskiej, jak i poszczególnych grup w obrębie danej wspólnoty, wreszcie poszczególnych rodzin oraz jednostek.

W ramach realizowanego projektu planowana jest w 2014 r. publikacja rezultatów badań dotyczących Starego Miasta Elbląga na przełomie XIV i XV w. w książce pt. „Organizacja zewnętrznych działań militarnych Starego Miasta Elbląga na przełomie XIV i XV wieku (1383–1414)”. W kwietniu 2013 r. ukazałą się edycja tzw. Elbląskiej Księgi Wojennej przygotowana przed Dietera Heckmanna przy współpracy realizującego niniejszy projekt: Das Elbinger Kriegsbuch (1383–1409). Rechnungen für städtische Aufgebote, bearb. von Dieter Heckmann unter Mitbearb. von Krzysztof Kwiatkowski, Veröffentlichungen aus den Archiven Preußischer Kulturbesitz, Bd. 68, Köln–Weimar–Wien 2013.

Towarzystwo Naukowe w Toruniu

założone 1875 r.


© Copyright: TNT - Toruń 2014. Projekt i wykonanie strony: Rafał Mikulski

Partnerzy: